naar top
Menu
Logo Print
29/05/2018 - ING. M. DE WIT-BLOK

VERSPILLING IN DE VOEDINGSMIDDELENINDUSTRIE

Nieuwe oplossingen liggen in upgraden en gebruikmaken van 'afval'

Binnen de voedingsmiddelenindustrie worden grondstoffen veelal verwerkt in grote hoeveelheden. Dit betekent dat iedere vorm van 'afval' ook direct grotere proporties aanneemt. Alle reden voor deze sector om dit afval te minimaliseren of - en dat is de trend - toch te verwerken tot een nuttig eindproduct. Niet alleen om verspilling tegen te gaan en de omzet te verhogen, maar ook omdat de afvoer van 'afval' met steeds hogere kosten gepaard gaat. Henk van der Weijde van AxFlow Systems, professor Remko Boom van Universiteit Wageningen en Marcel Wubbolts van Corbion delen hun visie en ervaringen.

 

VOEDSELTEKORT EN KRITISCHE CONSUMENT

De voedingsmiddelenindustrie is altijd in beweging. De afgelopen decennia zijn bedrijven steeds efficiënter gaan produceren door steeds grotere hoeveelheden te verwerken en de automatiseringsgraad flink op te schroeven. Dit met behoud van aandacht voor alle hygiënische aspecten die in deze sector zo belangrijk zijn. Een nieuwe trend binnen de sector speelt zich af op het vlak van duurzaamheid. En dan gaat het in dit geval niet zozeer om het besparen van energie bij de verwerking en bewerking van voedsel, maar veel meer over de behandeling van de grondstoffen en het overblijvende restproduct.

 

“Als we ons voedsel blijven produceren zoals we doen, zullen we binnen enkele decennia te maken hebben met ernstige voedseltekorten”

 

Prof. Remco Boom van Universiteit Wageningen

Prof. Remko Boom van Universiteit Wageningen

Sustainable Food Initiative

Professor Remko Boom van de Universiteit Wageningen geeft aan: “Het thema is inmiddels zelfs zo belangrijk geworden, dat met een groot aantal partijen in de keten het Sustainable Food Initiative wordt opgericht. Ik heb het dan over 'grote jongens' zoals Unilever, KraftHeinz, DSM, Danone, Cosun, Heineken en Avebe, maar ook veel enthousiaste kleinere bedrijven. In samenwerking met overheden (provincie en het ministerie van LNV en EZK), onderzoeksinstituten (Wageningen FBR en TNO), universiteiten (Utrecht, Eindhoven en Wageningen) en andere instituten (ISPT en TIFN) willen zij de verantwoordelijkheid nemen voor het verduurzamen van de voedselvoorziening. De gouden driehoek dus. Niet alleen interessant maar ook nodig. Want als we ons voedsel blijven produceren zoals we doen, zullen we binnen enkele decennia te maken hebben met ernstige voedseltekorten."

Deze ontwikkelingen zijn overigens niet los te zien van de huidige tijd waarin de consument steeds kritischer wordt ten aanzien van het voedsel dat hij koopt en consumeert. “Er is een hang naar authentiek en lokaal voedsel met een maximale gezondheidswaarde. Dat is onder meer te bereiken door het voedsel minder te raffineren dan nu het geval is, en dus eigenlijk een stapje terug te doen. Dat is mogelijk, als we precies weten wat we doen. Een mooi voorbeeld is de ontdekking dat olie uit zaden bijvoorbeeld een van nature beschermende werking heeft tegen bederf.

In plaats van de olie eruit te persen, zouden we de olielichaampjes die in de zaden zitten intact kunnen isoleren. In die lichaampjes blijft de olie beschermd tegen oxidatie, zonder dat er nog toevoegingen nodig zijn. Er zijn nog meer voorbeelden hoe we slimmer kunnen gebruikmaken van de structuur die de natuur biedt. Om bedrijven, ondernemers, studenten en professionals hiervoor warm te maken en mensen te inspireren, zijn we begin 2017 gestart met overleg in workshops. We merken dat de deelnemers enthousiast worden wanneer zij ontdekken hoeveel innovatieve oplossingen opborrelen wanneer er wordt samengewerkt. Vervolgens is het uiteraard de bedoeling dat men samen aan de slag gaat, waarbij we overigens ook de hulp inroepen van vakmensen die verstand hebben van innoveren en de bijbehorende valkuilen."

 

“Het omzetten van cellulose uit planten naar suiker is nog niet rendabel. Daarom is het belangrijk dat bedrijven samenwerken met onderzoeksinstituten en de overheid om het proces voor het duurzaam produceren van deze tweede generatie suiker in te zetten”

 

Chief Technology Officer bij Corbion
Chief Technology Officer bij Corbion

NIEUWE BLIK OP BENADERING GRONDSTOFFEN

Waar het samenwerkingsverband deels naartoe wil, is de beschikbare grondstoffen anders te benaderen en herwaarderen op hun bruikbaarheid. Onder andere Marcel Wubbolts (Chief Technology Officer bij Corbion) weet hier meer van: “Op dit moment worden grondstoffen zo ver door geraffineerd, dat we uiteindelijk maar een klein deel van het basisproduct gebruiken. Het overige grote deel is afval: de 'take-make-dispose' van de lineaire economie. Met de huidige stand der procestechniek is het echter ook mogelijk om circulair processen te ontwikkelen waarbij we ons laten inspireren door de natuur." Corbion maakt hier gebruik van bij de productie van melkzuurproducten en afgeleiden daarvan uit hernieuwbare grondstoffen zoals suiker. Met deze melkzuurafgeleiden blijven voedingsmiddelen zoals vlees en brood langer houdbaar. Ook worden ze gebruikt bij de productie van oplosmiddelen, polymeren en medische materialen. Marcel Wubbolts: “Deze producten worden momenteel uit de zogenaamde eerste generatie suiker gemaakt. Maar er bestaat ook een tweede generatie die we bijvoorbeeld kunnen halen uit maisplanten. En vergis je niet in de beschikbare hoeveelheid; er wordt maar zo'n 20 tot 30% van de maisplant gebruikt voor het produceren van voedsel. De rest - zoals de stelen en bladeren - worden afhankelijk van de regio vernietigd, door de akker geploegd of als veevoer verkocht."

 

Tweede generatie suiker

Om uit deze grote hoeveelheden restmaterialen uit de landbouw suiker te produceren, zijn door andere bedrijven enzymen gevonden die de cellulose uit de planten kunnen omzetten naar suiker. Marcel Wubbolts: “Het gaat hier om een nog onbewezen technologie die door bedrijven moet worden opgepakt om het op grote schaal, rendabel te kunnen toepassen. De suiker die er nu mee kan worden geproduceerd, is namelijk nog veel te duur ten opzichte van de standaardsuiker. Hierdoor blijft de marktvraag achter en voelen bedrijven zich niet geroepen om over te gaan tot massaproductie. Een beetje het kip-en-eiverhaal dus. Daarom is het ook zo belangrijk dat bedrijven kunnen samenwerken met onderzoeksinstituten, andere bedrijven en de overheid om uiteindelijk los te komen van de subsidies en het proces in te zetten voor het duurzaam produceren van - in dit geval - de tweede generatie suiker."

 

"Sommige bedrijven zoeken de oplossing in het zelf bouwen van een waterzuiveringsinstallatie, maar het legen van volle leidingen door bijvoorbeeld een mol of perslucht te gebruiken is vaak efficiënter en duurzamer.”

 

Henk van der Weijde, fluidhandlingspecialist bij AxFlow Systems
Henk van der Weijde, fluidhandlingspecialist bij AxFlow Systems

UPGRADEN AFVAL

En dan zijn er nog de minder grote, maar even belangrijke initiatieven in de vorm van bedrijven die eenvoudig 'slimme dingen' doen. Henk van der Weijde is, als fluidhandlingspecialist bij systeembouwer AxFlow Systems, kind aan huis bij uiteenlopende bedrijven binnen de voedingsmiddelenindustrie en heeft hier de afgelopen jaren al vele staaltjes van meegekregen. “Wat wij als leverancier van vloeistofverwerkingsproducten en totaaloplossingen onder meer merken, is dat bedrijven veel minder makkelijk restproducten weggooien. Wanneer een bepaalde batch is gedraaid, worden er speciale installaties en technieken ingezet om het resterend product in de leidingen van het systeem alsnog uit de leidingen te drukken. Dit lijkt 'peanuts', maar wanneer het om dure grondstoffen gaat, kunnen de bedragen echt oplopen. Andere redenen om volle leidingen te willen legen, hangen samen met het feit dat het afvoeren van product veel geld kost en een zwaardere belasting betekent op de afvalwaterstroom. Wanneer je de leidingen schoon spoelt met water bijvoorbeeld, dan moet je in deze tijd een behoorlijk bedrag betalen voor het afvoeren van dit 'vervuilde' water. Sommige bedrijven zoeken de oplossing in het zelf bouwen van een waterzuiveringsinstallatie, maar het legen van volle leidingen door bijvoorbeeld een mol of perslucht te gebruiken is vaak efficiënter en duurzamer."

Ook de hang naar kwaliteit en authenticiteit herkent Henk van der Weijde. “Ik zie ook dat meer bedrijven bezig zijn met verse producten die uit de directe omgeving komen. Hierdoor besparen ze op transportkosten en uiteindelijk ook CO2-emissies. Een mooi voorbeeld hier-van is een slachterij die zijn eigen vlees verwerkt tot verschillende producten. Tot slot ken ik ook verschillende onderzoeken waarin bedrijven op diverse manieren bezig zijn met het upgraden van voedingsmiddelen. Door goed te analyseren waaruit een specifieke grondstof of product bestaat, kun je soms (delen van) het restproduct dat overblijft na verwerking van de grondstof, na een relatief eenvoudige bewerking alsnog verkopen in plaats van weggooien. Diverse soorten vetten uit dierlijk afval zijn in pure vorm zelfs bijzonder waardevol en prima te gebruiken voor diverse doeleinden."

Volgens Remko Boom allemaal belangrijke ideeën. “Het is vooral de bedoeling dat dit soort innovaties onderling worden gedeeld en dat er onderzoek kan starten om tot grootschalige toepassingen te komen. Om echt het verschil te maken, moeten we over de hele keten kijken. Boerderij, productie van ingrediënten en levensmiddelen, maar ook verpakkingen en consumptie. Dáárin moeten grote en kleine bedrijven, overheid en kennisinstellingen écht samenwerken om het verschil te gaan maken."