naar top
Menu
Logo Print
05/04/2018 - RONALD VERMEER

'BIOBASED ONDERZOEK ZAP GAAT MAATSCHAPPIJ VERANDEREN'

proceshal ZAP
Impressie van de proceshal van ZAP

Toegepast onderzoek gericht op de valorisatie van biomassa

In juni 2018 opent Zernike Advanced Processing (ZAP) in Groningen de deuren van een uniek innovatielaboratorium op de Zernike Campus. ZAP biedt uitstekende faciliteiten voor experimenteel biobased onderzoek in Noord-Nederland. Bovendien kunnen bedrijven er gebruikmaken van de reeds bij ZAP aanwezige voorzieningen. Algemeen directeur Rob van Linschoten kijkt al uit naar de opening.


VALORISATIE VAN BIOMASSA

De ZAP-faciliteit is een semi-industriële omgeving waar kennisinstellingen en bedrijven samenwerken aan innovatieve oplossingen voor de biobased economy.

Rob van Linschoten Algemeen directeur Zernike Advanced Processing
Rob van Linschoten,
Algemeen directeur Zernike Advanced Processing

Van Linschoten: “Ondernemers zoeken contact met de ZAP-faciliteit met toegepaste-onderzoeksvragen, en wij maken graag gebruik van de ervaring van die ondernemers om nieuwe biobased producten op de markt te brengen, of om chemische processen duurzamer te maken. Dat draagt bij aan een solide regio en een sterkere internationale positie." Binnen ZAP wordt gewerkt met resten van biomassa zoals suikerbieten, aardappelen, gras, snoeimateriaal en hennep. Daaruit wordt energie opgewekt door verbranding. Die methode geeft de biomassa echter weinig toegevoegde waarde. Het toegepaste onderzoek binnen ZAP richt zich op de valorisatie van biomassa. Grondstoffen uit biomassa kunnen worden verwerkt in materialen of gebruikt in de farmaceutische, cosmetica-, nutraceutica- en kledingindustrie.

Een goed regionaal voorbeeld is het valoriseren van chitine uit garnalenschalen. Tot voor kort werden noordzeegarnalen naar Marokko verscheept voor manueel pellen. Dankzij een garnalenpelmachine van het bedrijf Telson in Lauwersoog kan dat nu in Noord-Nederland worden gedaan. Bij het pellen van garnalen blijft een enorme hoeveelheid restmateriaal over. Die biomassa is bruikbaar als bodemverbeteraar, maar dat is eigenlijk zonde. Garnalenschalen zitten bomvol chitine en chitosan. Het natuurlijke polymeer chitine is omzetbaar in hoogwaardige biobased grondstoffen voor de papier- en verfindustrie, waterzuivering en farmacie, duurzame gewasbescherming en in de kledingindustrie (het kleuren van jeans). Ook dient het als een alternatief voor duurzame implantaten.

SAMENWERKING TUSSEN KENNISINSTELLINGEN

Zernike Advanced Processing is een initiatief van de Hanzehogeschool Groningen (HG, penvoerder), de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en de mbo-instelling Noorderpoort. Sinds de oprichting in 2015 werd ZAP voornamelijk gebruikt voor educatieve doeleinden. “Vanaf de zomer van 2018 bieden we het bedrijfsleven de mogelijkheid om processen op te schalen naar 'proof of concept' (TRL 4‑6), mogelijk in samenwerking met andere (mkb-) bedrijven en kennisinstellingen", vertelt Van Linschoten. “ZAP is een belangrijke link voor het mkb en startups om hun ideeën naar een hoger plan te tillen en uiteindelijk te vermarkten."

NAAR EEN DUURZAME CHEMISCHE INDUSTRIE

ZAP brengt fundamentele en toegepaste wetenschappen samen aan de hand van op biotechnologie gerichte innovaties.
Van Linschoten: “In biotechnologie komen de werelden van de agro-, voedingsmiddelen- en chemische industrie samen, wat kansen biedt. Samenwerking tussen verschillende ketens levert altijd winst op." Eén bijzonder voorbeeld van biotechnologisch onderzoek is de samenwerking tussen de wetenschapsbroers Erik Heeres, hoogleraar chemische technologie (RUG), en André Heeres, lector biobased chemie (HG). Samen met een mix van studenten van de RUG en HG onderzoeken de broers biomassastromen op het Chemie Park Delfzijl. “Dat kan leiden tot de ontwikkeling van nieuwe groene chemische producten" weet Van Linschoten. Dit is onderzoek met een stevige maatschappelijk impact. “De chemische industrie is nog steeds afhankelijk van fossiele brandstoffen zoals aardolie. Binnen ZAP voeren bedrijven en kennisinstellingen onderzoek uit naar duurzamere alternatieven."

BLAUWE ECONOMIE

Op dit moment richt ZAP zich op bioconversie voor groene chemie, bioraffinage en Smart Processing. Van Linschoten: “Maar de ZAP-faciliteit kan nog veel meer. Onder biomassa valt zo veel; van landbouwgewassen tot (dierlijk) restmateriaal. Iedereen die een origineel idee heeft dat bijdraagt aan de biobased economy nodigen wij uit om contact op te nemen met ZAP." De eerste startups die zich aan ZAP willen verbinden, hebben zich al gemeld. Het nieuwe innovatielab is daarmee al voor de helft gevuld. Onlangs nam het bedrijf WesterZwam contact op met ZAP om te praten over een plek op de faciliteit. WesterZwam kweekt oesterzwammen op koffiedik, aangeleverd door nabijgelegen restaurants, en levert vervolgens de gekweekte oesterzwammen aan diezelfde restaurants. WesterZwam volgt daarmee het principe van de 'blauwe economie', waarin natuurlijke systemen worden gebruikt voor duurzame productie en consumptie. Van Linschoten: 'WesterZwam wil onze ZAP-faciliteiten gebruiken om haar productiviteit op te schalen. Zijn biobased concept verandert de samenleving." 

Lees het oorspronkelijke artikel op de site van RUG.