naar top
Menu
Logo Print
17/09/2018 - MELS DEES

BIOLOGISCHE WATERZUIVERING BIJ BASF

Balans tussen specialisatie en synergie

Afvalwaterverwerking is niet enkel een verantwoordelijkheid van overheden en waterschappen, ook van de industrie. Het enorme chemieconglomeraat van BASF in Antwerpen voert een eigen restwaterbeheer, toegespitst op de processen die er zich afspelen.
Een gesprek met ingenieur Steven Meul, Process Manager Utilities en verantwoordelijk voor de biologische waterzuivering van BASF Antwerpen.

 

BASF-site
Waterzuiveringsinstallatie bij BASF

VEEL WATER

De BASF-site in Antwerpen kan bogen op indrukwekkende cijfers. Ir. Steven Meul, verantwoordelijk voor het restwaterbeheer bij BASF: “De site is inderdaad groot, en divers. Dat weerspiegelt zich in alle facetten, ook in de waterbehoefte. Om die tot een minimum te beperken, werken we met een groot aantal waterkwaliteiten die specifiek afgestemd zijn op de toepassing: van drink-, koel- en proceswater tot demiwater, stoom en condensaat. Bovendien doen we er alles aan om water en andere producten te hergebruiken."

Maar uiteindelijk blijft er toch een restwaterkwaliteit waar geen emplooi meer voor kan worden gevonden. En dat zijn opnieuw aanzienlijke hoeveelheden. “We spreken dan over 1.200-1.300 m³ per uur. Dat lijkt misschien veel, maar dient natuurlijk bekeken te worden in het perspectief van de grootte van de site en de totale hoeveelheid water die ingezet wordt."

 

De RZWI in zijn huidige vorm is al tientallen jaren in gebruik
De RZWI in zijn huidige vorm is al tientallen jaren in gebruik

HET VERBUND

De biologische zuivering van al dat restwater vindt plaats op een deel van de site dat geografisch tussen de productielocatie en de Schelde ligt. Ook qua hoogte is de ligging energetisch voordelig: de doorstroming van het water door de centrale waterzuiveringsinstallatie kan zonder pompen verlopen.

“Al het restwater, dus dat van de productie, het sanitaire afvalwater, het water van de keukens, de douches, noem maar op, wordt via één netwerk naar de afvalwaterverwerking gevoerd. Dat hangt ook samen met het algemene organisatieprincipe van BASF: het Verbund, waarbij de verschillende processen en productie-eenheden innig met elkaar zijn verknoopt, wat geweldige synergetische en logistieke voordelen oplevert."

 

SYNERGIE

Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat de uiteenlopende processen elk residuen opleveren met een verschillende zuurgraad, maar die - eenmaal samengevoegd - restwater opleveren met een redelijk constante, vrijwel neutrale pH. Ook de hoeveelheden restwater en de samenstelling, de temperatuur en de hoeveelheden nutriënten worden door de centrale verwerking gestabiliseerd. Daardoor wordt de toxiciteit gebufferd, de biologische afbreekbaarheid verhoogd en hoeven er minder chemicaliën te worden ingezet, om bijvoorbeeld de pH te neutraliseren.

 

ir. Steven Meul Process Manager Utilities, BASF
ir. Steven Meul, Process Manager Utilities bij BASF

OOK UITDAGINGEN

“Maar naast de voordelen die centrale verwerking biedt, zijn er ook nadelen", zegt Steven Meul. Als een schakel in de keten verstoord is, kan dat ook invloed hebben op andere onderdelen. Bij de restwaterverwerking is dat niet anders. Maar we hebben een waterbeheerprotocol op de site, dat voorschrijft wat te doen met afwijkend restwater dat bij een storing kan ontstaan. Om te beginnen gaat het over de manier waarop erop wordt gereageerd, daarna of het kan worden teruggevoerd in het systeem, of in andere plants kan worden verwerkt. Ten slotte is er altijd nog de mogelijkheid om het in een buffer op te slaan, zodat op een later moment, als de storing voorbij is, kan worden bezien wat ermee moet worden gedaan. Die buffers, die bijvoorbeeld ook kunnen dienen als opvang voor bluswater, zijn decentraal verspreid over het terrein. Ook op centraal niveau, voor de hele site, zijn er mogelijkheden om afwijkend restwater te bufferen. Met andere woorden: onze prioriteit is om niets onnodig verloren te laten gaan."

“De BASF-filosofie is om restwater zo dicht mogelijk bij de bron voor te behandelen. De eerste stappen in de restwater­behandeling maken dan ook integraal deel uit van het productieproces”

 

BIJ DE BRON

Maar de BASF-filosofie is ook om restwater zo dicht mogelijk bij de bron - op de plant - voor te behandelen.

“De voordelen," somt Steven op, “zijn dat er vaak een paar specifieke componenten in zitten die nog herbruikbaar zijn. Bovendien zijn de volumes veel kleiner dan bij centrale behandeling. De eerste stappen in de restwaterbehandeling maken dan ook integraal deel uit van het productieproces." Toch kan het voorkomen dat ongewenste stoffen, zoals aromatische koolwaterstoffen, zijn doorgedrongen tot de biologische zuiveringsinstallatie. “Gelukkig gebeurt dit bijna nooit en is het risico zeer klein", aldus Meul. Dat kan leiden tot slibinhibitie - verstoring van het nitrificatie/denitrificatieproces - en ongewenste uitspoeling van slibdeeltjes. In een ernstig geval moet het actieve slib dan opnieuw worden geënt, wat een tamelijk langdurig proces kan zijn. "We leggen dan ook de grootst mogelijke nadruk op de robuustheid van ons biologische zuiveringssysteem."

 

AEROOB

Die eis betekent ook dat een zuivering met anaeroob korrelslib, zoals voor municipaal afvalwater steeds gebruikelijker wordt, voor BASF niet doenlijk is.

“Zo'n systeem is voor ons niet stabiel genoeg, en die bacteriën groeien ook veel te langzaam. We maken gebruik van een tamelijk conventioneel aeroob/anaeroob systeem, dat in zijn huidige vorm al enige tientallen jaren heel effectief functioneert. De beluchting vindt plaats met behulp van zuivere zuurstof, die we rechtstreeks kunnen betrekken van het zuurstofnetwerk op ons terrein. Daarmee besturen we het proces veel nauwkeuriger dan met gewone lucht - door het veel grotere volume veroorzaken luchtbellen trouwens ook meer geluids- en geurhinder."

 

SPECIALE BEHANDELING

Het actieve slib in de beluchtingsbekkens van BASF heeft zich echter aangepast aan de omstandigheden en is gewend aan diverse chemicaliën die in hun bijzondere omgeving voorkomen. “Het zou dan ook niet voor de hand liggen om de installatie opnieuw op te starten met slib uit een 'huis-tuin-en-keukeninstallatie'. We houden dus een zekere hoeveelheid van de eigen bacteriën achter de hand om, mocht dat nodig zijn, de installatie opnieuw te kunnen enten." Een andere bijzonderheid van het BASF-zuiveringsproces is de ozonificatie van het actieve slib. Ozon wordt uit zuurstof geproduceerd op het terrein van de waterzuivering. “Dat werkt goed tegen de vorming van filamenteuze bacteriën, die de slibafscheiding bemoeilijken. Het reactieve ozon heeft weinig invloed op bolvormige bacteriën, maar helpt de draadvormers effectief om zeep."

Voor de toekomst verwacht Meul weinig ingrijpende veranderingen. “Het systeem is heel robuust en presteert uitstekend. Daarnaast volgen we uiteraard de watertechnologie op de voet, zodat we ook toekomstige ontwikkelingen goed aankunnen." 

 

De site van BASF Antwerpen beslaat een oppervlakte van ca. 600 ha, waarop zich meer dan vijftig afzonderlijke plants bevinden
De site van BASF Antwerpen beslaat een oppervlakte van ca. 600 ha, waarop zich meer dan vijftig afzonderlijke plants bevinden

BASF ANTWERPEN: ENKELE CIJFERS

Om de gedachten te bepalen: de site van BASF Antwerpen ligt aan het estuarium van de Schelde en beslaat een oppervlakte van ca. 600 ha, waarop zich meer dan vijftig afzonderlijke productie-installaties bevinden. Die produceren een breed gamma van zowel basischemicaliën als specialiteiten, kunststoffen en anorganica. Op het terrein tussen de plants liggen zo'n 580 km pijpleiding, 44 km spoorweg en 60 km bedrijfswegen. De omzet van deze site - na Ludwigshafen de grootste van het BASF-concern - bedraagt ongeveer 6 miljard euro, bij een personeelsbestand van 3.159 medewerkers - en dat is nog zonder de circa 2.000 externe medewerkers en contractoren.