naar top
Menu
Logo Print
17/09/2018 - PIET DEBISSCHOP

GROEIENDE ROL CLEANTECH IN CIRCULAIRE ECONOMIE

Cleantech ForumVerslag van het 14e Cleantech Forum Europe

Met haar Antwerpse forum zorgde Cleantech Group als internationale organisatie voor een belangrijk orgelpunt in haar bestaan. Het event zette immers alle elementen die de filosofie achter Cleantech als begrip uitmaken, extra in perspectief: water- en afvalbeheer, solventrecuperatie, het lowcarbonprincipe, de circulaire gedachte en nog zoveel meer. Enkele aanwezigen deelden hun visie en ervaringen.

 

EEN FRISSE BLIK OP AFVAL

Rob Kruitwagen is binnen Indaver directeur voor de Regio België en duidt de nieuwe, duurzame filosofie rond afvalbeheer en zijn toekomst binnen een circulair economisch systeem: “Op basis van de huidige tendensen zien we een significante verschuiving van een economie die enkel uitgaat van de functionaliteit als doel, naar producten waar het circulaire principe al van bij de ontwikkeling werd ingebouwd. Een ontwikkeling die al meteen rekening houdt met het principe van dubbel gebruik dus."

Er bestaan evenwel nog wat horden, temeer daar niet elke economie het circulaire principe even hoog in het vaandel draagt. Het leidt jammer genoeg tot meerdere snelheden die door de welwillende economieën nog niet afdoende gecompenseerd kunnen worden. Toch blijft diepgang de sleutel.

Rob Kruitwagen Indaver, directeur Belgie
Rob Kruitwagen, directeur Indaver regio Belgie

Rob Kruitwagen: “Indaver heeft een duidelijk afgelijnde visie over het beheer van afvalstoffen in de circulaire economie. Wij gaan voor een innovatief afvalbeheer. Dit zet maximaal in op de recycling van nieuwe grondstoffen en energie uit afvalstoffen en zorgt er tegelijk voor dat gevaarlijke stoffen niet in de voedsel- en materiaalketen terechtkomen.

Het is duidelijk aan de afvalbeheerders om de toon te zetten en voor elk materiaal met hoog circulair potentieel proactief een hoogwaardige recyclingoplossing aan te bieden. Met als doel daarbij uiteindelijk producten te gaan genereren die geen risico meer vormen voor het milieu, en later ook hun weg in de productieketen terugvinden, waardoor een hernieuwde economische meerwaarde ontstaat", aldus Rob, waarna hij enkele sprekende voorbeelden ten beste geeft. “We hebben momenteel een recuperatieplant te IJmuiden (Nl.), waar we op de site van de klant zelf tot 165.000 ton verontreinigd zoutzuur op jaarbasis heropwerken en regenereren. De plant genereert parallel zowel gereinigd zoutzuur als ijzeroxide, dat na de behandeling weer voor verder verbruik aan diezelfde klant wordt aangeboden. Dit maakt in dit specifieke geval de regeneratie eigenlijk totaal."

“Het is aan de afvalbeheerders om voor elk materiaal met hoog circulair potentieel proactief een hoogwaardige recyclingoplossing aan te bieden”

Een ander voorbeeld is een project te Duinkerken (Fr.), waar Indaver de afvalwaterstromen uit de pvc-productie ontdoet van organische polluenten. “Via een efficiënt proces krijgen we daar nu 2 bedrijven die samen met Indaver als symbionten naast mekaar samenwerken en het circulaire vliegwiel kracht bijbrengen. Het ene bedrijf neemt het geproduceerde zoutzuur op, terwijl het andere de residuele stoom als warmtebron gebruikt voor onder meer zijn distillaties.“

Dit als tegenhanger voor het definitief uit de keten nemen van producten met laag of zelfs onbestaand circulair potentieel. “Zo moeten we garanderen dat de circulaire economie bestendig kan blijven draaien en de schadelijke polluenten systematisch uit de keten worden verwijderd."

De conclusie is een filosofische. Rob Kruitwagen: "Duurzaam afvalbeheer zal dus steeds een nuttige en noodzakelijke schakel zijn in de wordende circulaire economie. Indaver stelt zich tot doel die rol voor zijn klanten en de samenleving te blijven spelen."

 

ZUURSTOF VOOR START-UPS

De Cleantech-filosofie houdt ook een belangrijke ondersteuning van jonge, startende bedrijven binnen de Clean Technology in. De belangrijke aanwezigheid van investeerders op het forum, meer bepaald binnen het domein van de Corporate Venture Funding, verwonderde daarom allerminst. Dr. Jos Peeters leidt al ruim 25 jaar het in Leuven gebaseerde Capricorn Venture Partners en licht ons het belang van een structurele aanpak met diepgang toe, een noodzaak bij de funding van start-ups.

dr. ir. Jos Peeters Voorzitter uitvoerend comite, Capricorn Venture Partners
dr. ir. Jos Peeters, Voorzitter uitvoerend comite, Capricorn Venture Partners

“Corporate venture funds zijn organisaties die financiële middelen voor innovaties rond duurzame ontwikkeling ophalen, centraliseren en op een systematische manier ter beschikking stellen aan jonge bedrijven die er behoefte aan hebben", steekt Jos Peeters van wal. Toch gaat de ondersteuning duidelijk verder dan een louter financiële inbreng. “Concreet definiëren we zelf vooraf een thema; een goed voorbeeld was Clean Technologies, waarmee we al in 2007 startten", legt Jos uit. “Hieronder ressorteerden meteen enkele zeer actuele topics als hernieuwbare energie, mobiliteit en chemische processen. Wij zijn vanuit dit perspectief uiteindelijk naar enkele kandidaat-investeerders uit bancaire, industriële en ook privémiddens gestapt, en konden zo voor dat themafonds een totaal van 112 miljoen euro ophalen."

“We konden Avantium in zijn katalysatorontwikkeling meehelpen via financiele en technologische steun. Een typevoorbeeld dat de slagkracht van funding toont”

Capricorn beheert dat fonds binnen een team van specialisten. “Investment managers, die elk een ingenieurs- of wetenschappelijke achtergrond en financiële ervaring hebben en dus weten waar ze over praten“, aldus Jos. Uiteindelijk betreft het investeringen op middellange termijnen van het type 5 tot 8 jaar die het jonge bedrijf van de ene fase naar de volgende moet brengen. “We helpen daarbij met het opzetten van de structuur, bieden waar nodig ook ondersteuning met eigen knowhow, maar zetelen ook obligaat in de raad van bestuur."

 

Avantium als typevoorbeeld

Capricorn deed intussen vanuit dit fonds reeds een zestiental investeringen. Een belangrijke was bijvoorbeeld de ondersteuning van Avantium, toen dit nog een piepklein bedrijfje was.

Jos Peeters: “We konden het bedrijf in zijn katalysatorontwikkeling meehelpen via financiële en technologische steun. Uiteindelijk was het bedrijf in staat om eigen programma's te gaan ontwikkelen, wat het geen windeieren legde. Zo werd onder meer de katalytische omzetting van fructose naar PEF, de toekomstige petvervanger, gerealiseerd. Vorig jaar ging Avantium zelfs een joint venture aan met BASF. Een typeverhaal dat de slagkracht van funding illustreert. Vooral wanneer in een vroeg stadium in dit soort bedrijven wordt gestapt."

 

CIRCULAIRE SOLVENTPROCESSING

Ook op het forum aanwezig: De Neef Chemical Processing (DNCP), een Belgische distillatiespecialist die al meer dan vier decennia meedraait. Op het Cleantech Forum presenteerde het een belangrijke casestudy rond hun circulaire solventproces genaamd 'solvents as a service'.

Koen Sonck General Manager, De Neef Chemical Processing
Koen Sonck, General Manager bij De Neef Chemical Processing

Sonck is General Manager, en legt ons het principe uit: “In de meeste gevallen ontvangen we een charge bevuild solvent, dat we dan herdistilleren en vervolgens aan de klant terugleveren. Voor dit specifieke geval is dit Janssen. Het proces houdt echter enkele belangrijke moeilijkheden in."

De basis is de productie bij Janssen van het medicijn Invokana, waarbij grote hoeveelheden isopropylalcohol en tolueen als afvalstromen vrijkomen. Deze worden echter vervuild uit het proces gerecupereerd en aan De Neef ter distillering aangeboden. De opzuivering van beide solventen door distillatie is hierbij een waar huzarenstuk (het mengsel vormt azeotropen die dienen te worden verwijderd), waar De Neef echter perfect in slaagt.

Koen: “Het resultaat is een recycling output van 92,5% voor isopropylalcohol en 98,1% voor tolueen die aan de klant wordt teruggeleverd. Voor deze toepassing bouwde De Neef een dedicated plant op zijn productiesite te Kallo in Antwerpen. Een belangrijk gegeven naar beschikbaarheid en prijsstabiliteit binnen een circulaire procesomgeving." 

“De opzuivering van isopropylalcohol en tolueen
door distillatie is een waar huzarenstuk”

 

Over Cleantech Forum

Het 14e Cleantech Forum vond plaats op 14, 15 en 16 mei in het Flanders Meeting & Convention Center Antwerp en verenigde een unieke gemeenschap van investeerders, kmo's, corporate venture funds, en natuurlijk ook enkele hoogpotentiële start-ups. Met de eerste belangrijke sprekers - BNP Paribas en BP - werd op dag 2 overigens meteen de internationale toon naar belang en inhoud gezet: wég van aardolie, op naar hernieuwbaar. Wég van lineair, op naar circulair.

Carine Van Hove Managing Director, Flanders Cleantech Association
Carine Van Hove, Managing Director bij Flanders Cleantech Association

Carine Van Hove (Managing Director bij de Flanders Cleantech Association) ziet het forum voor onze regio als een unieke, maar welverdiende eer: “We zijn er duidelijk in geslaagd om via dit evenement een belangrijke meerwaarde te creëren. Iedereen is betrokken en vaart er wel bij, en vooral: het gebeurt allemaal hier in ons eigen Antwerpen."

“We vergeten soms dat we ons in Europa’s belangrijkste chemie-cluster bevinden. 10 van de 15 petrochemische tenoren hebben hun belangrijkste chemische plant
in onze regio”

Het event vroeg de inspanning van meerdere partijen. Carine Van Hove: “Vanuit Flanders Cleantech Association, de partners Haven van Antwerpen, de Stad Antwerpen, alsook Flanders Investments and Trade, werd een witboek gemaakt waarmee we uiteindelijk de wedstrijd wonnen. Van alle deelnemers, waaronder enkele grootmachten als Edinburgh, bleken we over de beste papieren te beschikken."

 

Internationale hub

“We vergeten soms dat we ons in Europa's belangrijkste chemiecluster bevinden. Een belangrijk gegeven, wanneer je weet dat 10 van de 15 petrochemische tenoren hun belangrijkste chemische plant hier bij ons hebben.“ Een goed voorbeeld is Total. Dergelijke chemiereuzen spreiden doorgaans zowel strategisch als geografisch hun kernactiviteiten. “Dat klopt, hier in Antwerpen werd door bedrijven als Total echter resoluut gekozen om zowel de upstream (raffinaderijen) als de downstream (plastics) op één enkele site te verenigen. Anderzijds is het ook zo dat we door de interactie met andere wereldhavens als bijvoorbeeld Rotterdam als hub de meest vernette, zeg maar verdichte zijn van de hele wereld. Het is daarom een unieke regio die de verregaande industrialisatie toch nog met een hoge levensstandaard combineert. Het forum kende een opvallende aanwezigheid van kmo's (mkb's in Nederland, red). “Zij vormen, gezien vanuit het totale ecosysteem, dat andere, heel belangrijke luik." 
Met o.a. Derbigum, Telindus, Arcelor Mittal, Inopsys en Indaver was ook de grootindustrie prominent aanwezig.